Trong dịp Tết Nguyên đán, nhu cầu tiêu thụ thực phẩm của người tiêu dùng tăng cao, kéo theo việc sản xuất, kinh doanh và vận chuyển các mặt hàng thực phẩm cũng tăng lên. Trong đó có cả thực phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng, không rõ nguồn gốc… tiềm ẩn những nguy cơ ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng.
Các bệnh thường gặp liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm chủ yếu là ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn Samonella hoặc E.coli, virus, ký sinh trùng hoặc do độc tố trong thực phẩm ôi thiu, chế biến không kỹ, thực phẩm chín và sống nhiễm khuẩn chéo và các bệnh tiêu hóa (buồn nôn, tiêu chảy, đau bụng, sốt,…).
1. Nguyên nhân chính gây ra các bệnh này là do:
- Vệ sinh cá nhân kém: Không rửa tay, móng tay dài bẩn, mặc đồ bẩn khi chế biến.
- Nguồn nước và nguyên liệu bẩn: Dùng nước ô nhiễm, thực phẩm ôi thiu, dập nát, có mùi lạ, hoặc từ động vật bệnh.
- Chế biến sai cách: Dụng cụ bẩn, dao thớt lẫn lộn đồ sống chín, thức ăn chín để nguội lâu.
- Bảo quản không đúng: Để thực phẩm ngoài trời, không đậy kín, không giữ nhiệt độ phù hợp (nóng >60°C, lạnh <10°C).
- Bao gói không đảm bảo: Dùng sách báo cũ, bao bì hóa chất độc hại để gói thực phẩm.
2. Cách phòng bệnh
Để phòng tránh các bệnh liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm trong dịp Tết, người tiêu dùng cần thực hiện tốt các nội dung sau:
* Giữ vệ sinh sạch sẽ:
– Rửa tay thật sạch trước khi chế thức ăn và rửa tay thường xuyên trong quá trình nấu nướng.
– Rửa tay sau khi đi vệ sinh.
– Rửa sạch và thực hiện các bước vệ sinh cần thiết đối với các bề mặt, đồ dùng sử dụng khi chế biến thức ăn.
– Giữ gìn và bảo quản sạch sẽ thức ăn, nhà bếp khỏi côn trùng, các loài vật gây hại và các con vật khác.
* Để riêng thực phẩm sống và chín:
– Bảo quản riêng biệt thực phẩm sống như thịt, thịt gia cầm và hải sản đối với các thức ăn khác.
– Không dùng chung các đồ dùng, dụng cụ nhà bếp như dao, thớt khi chế biến thức ăn sống.
– Bảo quản thức ăn trong các hộp đựng thực phẩm phù hợp, không để lẫn thực phẩm sống với thực phẩm đã được chế biến.
* Nấu kỹ thức ăn:
– Nấu chín kỹ thức ăn, đặc biệt là thịt, thịt gia cầm và hải sản.
– Đảm bảo đun sôi, chín các món như súp, món hầm ở nhiệt độ từ 700C. Đối với thịt và thịt gia cầm, đảm bảo nước phải trong, không có màu hồng.
– Hâm nóng lại thức ăn đã nấu chín trước khi sử dụng.
* Bảo quản ở nhiệt độ phù hợp:
– Không để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng lâu hơn 2 tiếng đồng hồ.
– Bảo quản thức ăn chín và các loại thức ăn dễ bị ôi thiu và rau quả ở nhiệt độ thích hợp (thường là dưới 50C).
– Hâm nóng thức ăn đã nấu chín trước khi sử dụng (trên 600C).
– Không bảo quản thực phẩm quá lâu, kể cả để trong tủ lạnh.
– Không để thực phẩm đông lạnh ở nhiệt độ thường.
- Dùng nước sạch và thực phẩm tươi:
– Sử dụng nước sạch hoặc xử lý để nước sạch trước khi sử dụng.
– Lựa chọn thực phẩm tươi sống, lành mạnh và bổ dưỡng.
– Lựa chọn thực phẩm đã được xử lý và chế biến để đảm bảo an toàn, chẳng hạn như sữa tiệt trùng.
– Rửa thật kỹ rau quả, đặc biệt với các loại rau quả ăn sống.
– Không sử dụng thực phẩm đã quá hạn sử dụng.
Để có những ngày Tết vui tươi, an toàn, bảo đảm sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng, phòng tránh các loại dịch bệnh và ngộ độc thực phẩm thì bên cạnh sự nỗ lực của các ngành chức năng trong việc phòng, chống hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng… thì mỗi người tiêu dùng cần trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết để trở thành “nhà tiêu dùng thông thái”, lựa chọn đúng các sản phẩm sử dụng an toàn trong ngày Tết, như: Lựa chọn hàng hóa, thực phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, các quy định về nhãn mác, hạn sử dụng theo đúng quy định mỗi sản phẩm, nơi bày bán phải hợp vệ sinh.
Võ Thị Cẩm Hồng – KHOA YTCC – ATTP-DD – TTYT Long Xuyên
