Khai thác hải sản là ngành kinh tế quan trọng, góp phần tạo sinh kế cho ngư dân và phát triển kinh tế biển bền vững. Tuy nhiên, trong những năm qua, tình trạng khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (gọi tắt là IUU) vẫn còn xảy ra, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn lợi thủy sản, môi trường biển và uy tín của ngành thủy sản Việt Nam trên trường quốc tế.
Khai thác IUU bao gồm các hành vi:
Khai thác bất hợp pháp: Khai thác không có giấy phép, khai thác sai vùng, sai nghề, sử dụng ngư cụ cấm, vượt sản lượng, xâm phạm vùng biển nước ngoài….
Khai thác không báo cáo: Không ghi, không nộp hoặc ghi không đầy đủ nhật ký khai thác; không báo cáo sản lượng theo quy định.
Khai thác không theo quy định: Không tuân thủ các quy định về quản lý của quốc gia hoặc các tổ chức quản lý nghề cá khu vực.
Tác hại của khai thác IUU:
– Làm suy giảm nghiêm trọng nguồn lợi thủy sản, ảnh hưởng lâu dài đến sinh kế của ngư dân. Gây tổn hại môi trường sinh thái biển, phá vỡ cân bằng tự nhiên.
– Ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín quốc gia, gây khó khăn cho việc xuất khẩu thủy sản.
– Ngư dân vi phạm có thể bị xử phạt nặng, tịch thu ngư cụ, phương tiện, thậm chí truy cứu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.
quản lý nghề cá, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và các quy định pháp luật liên quan.
Trách nhiệm của ngư dân và các tổ chức liên quan:
Ngư dân:
– Chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về thủy sản.
– Không đưa tàu cá, ngư dân xâm phạm vùng biển nước ngoài.
– Lắp đặt, duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình theo quy định.
– Thực hiện đầy đủ việc ghi chép, nộp nhật ký khai thác, báo cáo sản lượng thủy sản.
– Không sử dụng các ngư cụ, phương pháp khai thác bị cấm.
– Tích cực tham gia các lớp tập huấn, tuyên truyền về chống khai thác IUU.
Các cấp chính quyền, cơ quan chức năng:
– Tăng cường công tác tuyên truyền, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề khai thác theo hướng bền vững.
– Biểu dương các mô hình, địa phương, tập thể, cá nhân làm tốt; đồng thời phê phán, lên án, cảnh báo các hành vi vi phạm IUU, góp phần răn đe, phòng ngừa chung.
Một số quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản (theo NĐ số 38/2024/NĐ-CP):
Điều 4. Hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả
1. Đối với một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, hình thức xử phạt chính áp dụng trong lĩnh vực thủy sản là phạt tiền.
Tại điều 5 mức phạt tiền tối đa đối với một hành vi vi phạm hành chính do cá nhân thực hiện trong lĩnh vực thủy sản là 1.000.000.000 đồng.
2. Hình thức xử phạt bổ sung áp dụng trong lĩnh vực thủy sản, bao gồm: Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; Buộc thu hồi thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản; Buộc hủy bỏ kết quả đăng kiểm; Buộc di dời hoặc phá dỡ công trình nuôi trồng thủy sản…….
Chống khai thác hải sản bất hợp pháp không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm và quyền lợi của mỗi ngư dân. Việc tuân thủ pháp luật sẽ góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, đảm bảo sinh kế lâu dài, nâng cao giá trị và vị thế của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế./.
Thu Thủy – Khoa TTGDSK, TT.KSBT An Giang
