Theo Tổ chức Y tế Thế giới, rượu bia là nguyên nhân của 30 bệnh và cấu thành của 200 mã bệnh khác nhau. Ngoài những tác hại về sức khỏe con người; nó còn tác động xấu đến mối quan hệ gia đình, xã hội; ảnh hưởng xấu về an ninh trật tự và nền kinh tế.
Rượu, bia (RB) là đồ uống có chứa cồn ethanol ở những nồng độ khác nhau. Nồng độ ethanol từ 2- 6% trong rượu nhẹ, 10-20% và 40-50% trong rượu mạnh. Chất ethanol khi vào cơ thể được hấp thu nhanh trong thời gian từ 30- 60 phút với 20% hấp thu ở dạ dày và 80% hấp thu tại ruột non. Sau khi hấp thu nó được chuyển hóa chủ yếu tại gan (90%). Một lượng nhỏ còn nguyên dạng (5-10%) được thải ra ngoài qua mồ hôi, hơi thở và nước tiểu. Thông thường nồng độ rượu trong máu khoảng 0,1% đã gây ngộ độc nhẹ (say), 0,2- 0,4% là ngộ độc nặng, khi nồng độ lên 0,5% gây ngộ độc cấp, có thể tử vong.
Nói đến tác hại của RB, trước tiên ta phải nhắc đến ảnh hưởng của chúng đối với sức khỏe người uống. Khi dùng quá đà, đầu tiên sẽ khiến người ta rơi vào trạng thái ảo giác, tạm thời mất đi ý thức tự chủ, sau đó rượu tác động lên hệ thần kinh gây ra tình trạng choáng váng. Khi lạm dụng lâu dài, RB khiến cho con người mắc phải nhiều căn bệnh nguy hiểm như luôn có huyết áp cao hơn người bình thường và dễ có nguy cơ đối mặt với các bệnh tim mạch. RB cũng làm rối loạn tiêu hóa và gây ra các bệnh thuộc hệ tiêu hóa như viêm dạ dày, viêm tụy, loét dạ dày, ung thư miệng, lưỡi, hầu, thực quản, ruột. Người uống RB thường không ăn uống điều độ nên dễ suy dinh dưỡng. Nghiện rượu kinh niên là nguyên nhân gây ra tổn thương não, là tác nhân gây các bệnh tâm thần như: tổn thương dây thần kinh ngoại biên, tâm thần phân liệt, tăng lo âu, trầm cảm, suy giảm trí nhớ. Ngoài ra, nó còn gây ra bệnh lý ở thận, rối loạn trao đổi chất, các bệnh về gan, giảm glucozo, liệt dương, loãng xương. Đối với thai phụ uống RB cũng có thể tác động xấu đến bào thai.
Ngoài ảnh hưởng về sức khỏe, chi phí giải quyết các tác hại của RB cũng đã tạo gánh nặng kinh tế cho cá nhân, gia đình và toàn xã hội. Sử dụng RB ở mức nguy hại là yếu tố chính góp phần vào gia tăng các bệnh không lây nhiễm. Nhiều người kiệt quệ kinh tế vì chi tiền mua RB, chi phí giải quyết hậu quả về sức khỏe liên quan đến nó. Đồng thời nó còn làm giảm hoặc mất năng suất lao động do ốm đau, thương tật và tử vong sớm. Như vậy, RB đã lấy đi một nguồn tài chính rất quan trọng, và là nguyên nhân làm cho tình trạng nghèo đói thêm trầm trọng.
Bên cạnh đó, RB còn kéo theo rất nhiều nguyên nhân, gây ảnh hưởng xấu đến đời sống như nạn bạo hành gia đình, gây rối trật tự xã hội. Trên thực tế, đã xảy rất nhiều các trường hợp thương tâm do RB gây nên. Đó là những vụ người say có các hành vi nguy hiểm cho xã hội như chửi bới, đánh đập, phá hoại tài sản, gây xích mích với người thân và cộng đồng. Nhiều tấm bi kịch hiếp dâm, án mạng chết người đã xảy ra trong cơn say. Nó cũng có thể biến một người có học thức, địa vị xã hội mất khả năng kiểm soát hành vi, trong phút chốc bị đánh rơi phẩm giá.
Mặt khác, việc tiêu thụ RB còn làm gia tăng số vụ tai nạn giao thông (TNGT) theo tỉ lệ thuận với nó. Theo thống kê, trong số 100 vụ TNGT thì có tới 70 vụ là nguyên nhân lái xe có sử dụng RB trước đó. Các vụ TNGT liên quan đến việc lái xe khi say rượu thường có tính chất nghiêm trọng và gây ra những hậu quả đáng tiếc, không chỉ cho người lái xe mà còn cho người đi đường và cả gia đình nạn nhân.
Có thể nói bản chất của RB không hề xấu, bởi nó được xem là một thứ không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực của cuộc sống đời thường. Chén rượu trong lễ lộc, cúng bái; những bữa tiệc xum họp, hội hè, đón Tết, mừng Xuân xưa nay vẫn được coi là một nhu cầu tất yếu. Nhưng niềm vui của một người phải gắn trách nhiệm, tình cảm với gia đình và cộng đồng. Đừng để quá đà, mà phải tự biết tiết chế trong sử dụng RB. Hiện nay, việc tiêu thụ RB nhiều và thường xuyên ở nước ta đang ở mức báo động. Do đó, việc phòng chống tác hại RB là một yêu cầu cấp thiết đang được Nhà nước và xã hội quan tâm giải quyết với các biện pháp đồng bộ, toàn diện. Trong đó có việc ban hành Luật Phòng, chống tác hại RB, nhằm góp phần hạn chế tác động xấu mà nó gây ra đối với cá nhân, gia đình và xã hội ./.
Nguyễn Minh Thời – Trung tâm Y tế Tịnh Biên
