Bệnh do não mô cầu (Neisseria meningitides) là một bệnh nhiễm vi khuẩn cấp tính, đưa đến nhiễm trùng máu và viêm màng não. Đây là bệnh lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần và có khả năng gây thành dịch. Bệnh thường để lại di chứng nặng nề như chậm phát triển tinh thần, điếc, khuyết tật do mất chi. Tỷ lệ tử vong có thể từ 5 – 15%.
Đường lây: Bệnh lây truyền qua đường hô hấp, chủ yếu do hít phải dịch tiết mũi, hầu họng từ người mang vi khuẩn (người bệnh và người lành mang trùng). Tỷ lệ người lành mang trung là 10 – 20%, có thể lên đến 40 – 50% trong các vụ dịch.
Đối tượng dễ mắc bệnh: Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, thường gặp nhất là trẻ em dưới 5 tuổi, thanh, thiếu niên từ 14 – 20 tuổi, những người sống trong khu vực tập thể đông người (nhà trẻ, trường học, chung cư, doanh trại …) và người suy giảm miễn dịch.
Biểu hiện lâm sàng rất đa dạng từ Viêm họng, viêm phổi, nhiễm trùng huyết, viêm màng não … với hai triệu trứng thường gặp: sốt và ban xuất huyết hoại tử (còn gọi là tử ban):
– Sốt cao đột ngột có thể rét run, có thể kèm theo ho, đau họng, mệt mỏi, nhức đầu, buồn nôn, nôn, cứng gáy.
– Ban hoại tử xuất huyết hình bản đồ, màu đỏ thẩm, có thể kèm hoại tử trung tâm hoặc kèm bóng nước, ban xuất hiện ở vùng hông, chi dưới lan ra toàn thân.
Chẩn đoán bệnh dựa vào dịch tể, lâm sàng kết hợp với công thức máu, soi, cấy (máu, tử ban, dịch não tủy…) cùng với các cận lâm sàng khác: Xquang phổi, CT scanner, MRI… nhằm đánh giá mức độ nặng của bệnh.
Chẩn đoán phân biệt với: Bệnh do liên cầu lợn (Streptococcus suis), nhiễm khuẩn huyết do vi khuẩn khác, ban xuất huyết Henoch- Scholein …
Điều trị: Chọn một trong các kháng sinh (Ceftriaxon, Cefotaxim, Penicillin G), nếu dị ứng với Beta- lactams thì chọn (Ciprofloxacin, Chloramphenicol).
Dự phòng: Chủ động tiêm vắc- xin phòng não mô cầu tại các cơ sở y tế:
Phòng bệnh chung:
– Đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp: ho, hắc hơi, sổ mũi …
– Thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân: rửa tay thường xuyên với xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường.
-Thực hiện tốt vệ sinh, thông thoáng khí nơi ở, nơi làm việc.
– Ăn uống đủ chất dinh dưỡng, luyện tập nâng cao thể trạng.
Dự phòng sau tiếp xúc với bệnh nhân não mô cầu cho người tiếp xúc gần (sống chung nhà, cùng phòng trọ, làm việc chung…) với một trong kháng sinh sau: Ciprofloxacin, Azithromycine, Rifampicin./.
Bs. Dương Quốc Hiền – Bệnh viện Đa khoa TT An Giang
