Bệnh lao là một bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn lao (Mycobacterium tuberculosis) gây nên, bệnh lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp.

Huyện Chợ Mới ghi nhận trung bình mỗi năm có trên 500 người được đưa vào điều trị, tỉ lệ phát hiện chiếm khoảng 115,4%. Trong năm 2024 ghi nhận có 870 người lao phổi được đưa vào điều trị, tỷ lệ đạt 119 %, tính đến thời điểm hiện tại có 101 người được đưa vào điều trị (19/02/2025), tỷ lệ khám phát hiện chiếm 11%.
Các đối tượng có nguy cơ mắc lao:
Lao phổi có thể ảnh hưởng mọi người trong mọi lứa tuổi, là một bệnh rất thường gặp. Nguy cơ mắc lao phổi sẽ tăng lên nếu có các yếu tố bao gồm:
- Suy giảm miễn dịch: nhiễm HIV, ung thư…
- Tiếp xúc trực tiếp với nguồn lây, đặc biệt trẻ em
- Bị bệnh mạn tính: loét dạ dày tá tràng, đái tháo đường, suy thận mãn…
- Nghiện ma túy, rượu, thuốc lá
- Sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch kéo dài như corticosteroid, hóa chất điều trị ung thư,…
Đường lây truyền:
Lao phổi có thể dễ dàng lây từ người sang người bằng đường hô hấp, không có ổ chứa mầm bệnh trong thiên nhiên hoặc vật trung gian truyền bệnh. Nguồn bệnh được xác định là những người bệnh Lao phổi, Lao thanh quản, phế quản trong giai đoạn ho khạc ra vi khuẩn Lao. Người bình thường có thể bị lây nhiễm khi tiếp xúc với người bệnh Lao phổi hoặc các chất thải chứa vi khuẩn Lao.
Các triệu chứng nghi lao:
– Ho kéo dài trên 2 tuần (ho khan, ho có đờm, ho ra máu) là triệu chứng nghi lao quan trọng nhất.
– Ngoài ra có thể: Gầy sút, kém ăn, mệt mỏi, sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi “trộm” ban đêm, đau ngực, đôi khi khó thở.
Các biện pháp phòng bệnh lao:
– Ngay tháng đầu sau sinh, tất cả trẻ đều phải tiêm phòng vắc-xin BCG nhằm giúp ngăn ngừa mắc bệnh Lao.
– Mọi người khi ho kéo dài hơn 02 tuần cần đi khám, xét nghiệm đờm, chụp X.quang phổi để phát hiện bệnh lao.
– Bị bệnh lao phải điều trị càng sớm càng tốt, tránh lây lan cho những người trong gia đình và người xung quanh. Bên cạnh đó, bệnh nhân lao không được khạc nhổ bừa bãi, tốt nhất đeo khẩu trang liên tục trong 02 tháng đầu điều trị. Cần phơi chăn, chiếu, vật dụng của bệnh nhân lao ra nắng mỗi ngày.
Các biện pháp phòng bệnh đã triển khai tại đơn vị:
Tại tổ lao huyện Chợ Mới đã thực hiện triệt để các biện pháp khám phát hiện người đang nhiễm vi khuẩn lao trong cộng đồng. Triển khai các chiến lược 2X, chụp X quang và xét nghiệm X pert cho những đối tượng có triệu chứng đến khám bệnh tại Trung tâm Y tế. Chiến lược 1X được Tổ lao huyện hướng dẫn, vận động các cán bộ chuyên trách tìm đến những người có triệu chứng nghi mắc lao và các nhóm đối tượng nguy cơ để lấy mẫu đàm làm xét nghiệm X pert hoặc soi tại 18 Trạm Y tế xã, thị trấn; Quét mã QR qua hệ thống đánh giá nguy cơ mắc lao tại cộng đồng.
Bên cạnh đó, được sự hỗ trợ từ tuyến trên, hàng năm Tổ lao huyện Chợ Mới đều lập kế hoạch và triển khai các chiến dịch khám cộng đồng tại các xã,thị trấn. Thực hiện chụp X quang phổi lưu động cho tất cả người dân để phát hiện tổn thương phổi nghi lao và sau đó lấy mẫu đàm xét nghiệm tìm vi khuẩn lao. Tiêm TST (Tuberculin Skin Test) cho các nhóm đối tượng nguy cơ, phát hiện sớm người đang mắc lao tiềm ẩn để điều trị kịp thời trước khi phát bệnh lao.
Để sớm chấm dứt bệnh lao, ngoài sự phối hợp giữa các Ban ngành, hoạt động tích cực của các cán bộ chuyên trách, cần phải có thêm sự tiếp cận chủ động của cộng đồng với các dịch vụ phòng, chống lao để phát hiện sớm và tất cả mọi trường hợp bị lao, điều trị khỏi tất cả các thể lao, cắt đứt nguồn lây, chấm dứt bệnh lao.
Nhân Ngày Thế giới phòng, chống lao 24/3, Ngành Y tế phối hợp với các ngành, đoàn thể huyện, các TYT xã, thị trấn tuyên truyền bằng hình thức phát thanh trên hệ thống loa, xe hoa diễu hành, truyền thông nhóm, pano, băng rôn, tờ rơi…Qua đó giúp cán bộ và nhân dân có thêm kiến thức về phòng chống bệnh Lao, từ đó nâng cao hiệu quả công tác truyền thông giáo dục sức khỏe, góp phần phát hiện sớm, điều trị kịp thời cho bệnh nhân mắc lao tại cộng đồng và nâng cao hiệu quả của công tác phòng chống bệnh lao tại địa phương./.
Ths. Ngô Văn Mịnh – Khoa KSBT – HIV/AIDS – TTYT Chợ Mới






