Hen phế quản (suyễn) chính là bệnh hô hấp mạn tính thường gặp nhất ở trẻ em. Tỷ lệ trẻ em mắc bệnh hen cũng cao gấp đôi người lớn. Thế nhưng, trên thực tế, việc chẩn đoán hen ở trẻ em lắm khi bị chậm trễ, nhất là ở trẻ dưới 2 tuổi. Điều này tất yếu đã hạn chế hiệu quả điều trị: trẻ thường xuyên bị lên cơn, không thể vui chơi, gắng sức như bao trẻ khác, phải đi cấp cứu, nhập viện, thậm chí có thể tử vong.
Hen là gì ?
Đây là bệnh lý viêm mạn tính của đường thở. Tình trạng viêm này làm cho đường thở trở nên rất nhạy cảm với các kích thích khác nhau. Khi có các kích thích này, đường thở, chủ yếu là phế quản (cuống phổi), sẽ bị phù nề, co thắt, tăng tiết chất nhầy nên bị tắc nghẽn. Bệnh nhân sẽ bị ho, thở khò khè, nặng ngực, khó thở mà thường gọi là lên cơn hen.
Nguyên nhân hen phế quản
Hen phế quản ở trẻ em do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra hoặc phối hợp giữa nhiều yếu tố nguy cơ. Trong đó, tác nhân dị ứng là nguyên nhân thường gặp nhất, sau đó là một số yếu tố nguy cơ cao về di truyền và môi trường, như:
– Trẻ bị dị ứng các yếu tố thường có trong gia đình: Lông “thú cưng”, chăn lông, phấn hoa… là những yếu tố gây dị ứng thường gặp, dẫn đến “kích hoạt” các cơn hen phế quản.
– Tiền sử gia đình: Gia đình có người từng mắc bệnh, dị ứng do di truyền hoặc di truyền.
– Trẻ bị nhiễm khuẩn: viêm mũi, viêm xoang, viêm họng, viêm amidan,…
– Thể trạng của trẻ khi sinh non, sinh thiếu tháng, nhẹ cân gây ảnh hưởng tới đường hô hấp.
– Tiếp xúc với khói thuốc trước hoặc sau khi sinh.
– Thời tiết thay đổi, trẻ dễ bị cảm, ho lâu ngày mà không được điều trị hiệu quả, dẫn tới hen phế quản.
Triệu chứng bệnh hen phế quản ở trẻ em
Không phải tất cả trẻ em đều có các triệu chứng hen phế quản giống nhau. Một trẻ mắc bệnh thậm chí có thể có các triệu chứng khác nhau từ đợt này sang đợt khác. Nhìn chung, có thể kể đến các dấu hiệu và triệu chứng bệnh hen phế quản thường gặp ở trẻ em bao gồm:
– Các cơn ho kéo dài, lâu ngày, ho nhiều về đêm: do đường thở bị thu hẹp khiến trẻ khó thở, thiếu oxy gây ra những cơn ho dài, dai dẳng.
– Khó thở, thở khò khè: tiếng rít khi thở vào hoặc thở ra.
– Trẻ có dấu hiệu thở nhanh, thở gấp.
– Hen phế quản ảnh hưởng tới sinh hoạt của trẻ hàng ngày, trẻ mệt mỏi, chán ăn, không muốn hoạt động.
– Sức đề kháng kém: khi thay đổi thời tiết hoặc gặp thời tiết lạnh các triệu chứng của bệnh có biểu hiện rõ hơn như sổ mũi, ho, khó thở…
– Gây khó khăn trong quá trình ăn uống hoặc uống nước do đường thở bị co thắt.
Cách phòng ngừa hen ở trẻ em
* Tránh xa những nguyên nhân khởi phát cơn hen:
– Không để thú vật (chó, mèo…) trong nhà, diệt gián, loại trừ mạt bụi nhà
– Không hút thuốc lá trong nhà và ở nơi gần trẻ
– Không để những chất nặng mùi trong nhà
– Tránh dùng các loại thuốc xịt như nước hoa xịt phòng, thuốc xịt muỗi, côn trùng.
– Tránh nhang khói
– Nơi ngủ của trẻ: cần được dọn dẹp sạch sẽ, ngăn nắp, không trải thảm
– Thường xuyên giặt khăn trải giường và chăn màn bằng nước nóng, phơi khô ngoài nắng
– Tránh cho trẻ chơi thú nhồi bông
* Sử dụng thuốc phòng ngừa lâu dài:
Cần cho trẻ dùng thuốc phòng ngừa để kiểm soát hen lâu dài khi:
– Trẻ từng nhập viện vì cơn hen nặng
– Bệnh hen dai dẳng, không được kiểm soát tốt, cụ thể là trong 4 tuần
– Có triệu chứng hen ban ngày mỗi tuần
– Cần sử dụng thuốc cắt cơn mỗi tuần
– Có triệu chứng hen về đêm, nhất là thức giấc về đêm vì hen
– Trẻ bị giới hạn hoạt động vì hen
– Trẻ có từ 3 đợt khò khè trong 1 mùa trở lên./.
Hoàng Thị Thúy Kiều Em – Tổ TTGDSK, TTYT Thoại Sơn
