Lao là một bệnh truyền nhiễm, gây ra bởi vi trùng và thường gây bệnh ở phổi. Vi khuẩn Lao lây từ người sang người. khi người bệnh lao phổi ho, hắt hơi hay khạc nhổ, họ đã phát tán vi khuẩn lao vào không khí. Một người chỉ cần hít phải một lượng nhỏ vi khuẩn lao cũng sẽ nhiễm lao. Khoảng 10% những người đã nhiễm vi khuẩn lao có nguy cơ phát triển thành bệnh lao trong cuộc đời của họ. Tuy nhiên ở những người có suy giảm miễn dịch như người nhiễm HIV, suy dinh dưỡng hoặc tiểu đường, hoặc những người nghiện thuốc lá sẽ có nguy cơ bị bệnh lao cao hơn so với những người khác. Một người bị bệnh lao có thể gây nhiễm vi khuẩn lao cho khoảng 10-15 người mỗi năm thông qua các hoạt động giao tiếp hàng ngày.
Dấu hiệu nhận biết bệnh Lao ở phổi đôi khi phức tạp đến mức người mắc bệnh nhưng không hề có triệu chứng gì cụ thể cho đến khi bệnh có diễn biến nặng. Tuy nhiên, căn cứ vào những biểu hiện điển hình thường gặp dưới đây có thể xác định được bản thân có thể bị mắc bệnh Lao phổi hay không:
– Ho: Những người ho trên 3 tuần không phải do viêm phổi, viêm phế quản, ung thư phổi mà đã dùng thuốc kháng sinh nhưng không giảm ho phải nghĩ đến ho do Lao phổi.
– Khạc đàm: kèm theo ho, người bệnh có khạc đàm trên 3 tuần. Ho, khạc đờm là những dấu hiệu hay gặp nhất trong các dấu hiệu quan trọng gợi ý nguyên nhân Lao phổi.
– Ho ra máu: ho ra máu là triệu chứng có thể gặp ở 60% những người Lao phổi, thể hiện có tổn thương, chảy máu trong đường hô hấp. Ho ra máu có thể lượng ít, vừa hay nhiều. Nguy hiểm nhất có thể gặp ho ra máu do đứt, vỡ một mạch máu, phình mạch ở vùng phổi bị tổn thương, gây tử vong nhanh chóng.
– Đau ngực, khó thở: đau ngực là triệu chứng dễ nhận thấy khi bị bệnh Lao phổi.
– Gầy, sụt cân: những người bệnh gầy, sụt cân không rõ nguyên nhân, không phải do tiêu chảy, suy dinh dưỡng, nhiễm HIV/AIDS… kèm theo có các triệu chứng hô hấp như đã nêu trên phải nghĩ ngay tới Lao phổi.
– Sốt: sốt thất thường nhưng hay gặp nhất là sốt nhẹ hay gai lạnh về chiều.
– Ra mồ hôi: trong Lao phổi, ra mồ hôi là do rối loạn thần kinh thực vật mà người ta thường hay gọi là ra mồ hôi trộm, ở trẻ em triệu chứng này dễ nhận thấy nhất.
– Chán ăn, mệt mỏi: là dấu hiệu bệnh Lao rất phổ biến, có thể do tác động tâm lý, tình trạng sức khỏe, căng thẳng, stress gây nên các ức chế khiến cơ thể cảm thấy mệt mỏi, thiếu ngủ không muốn ăn uống.
Lao phổi hiện nay đã có thuốc điều trị đặc hiệu. Bệnh được quản lý tại cơ sở y tế và điều trị miễn phí. Tuy nhiên, bệnh nhân phải tuân thủ tốt liệu trình điều trị 6 tháng và theo dõi một cách nghiêm ngặt. Việc sử dụng không đúng hoặc không hợp lý thuốc chống lao hoặc sử dụng các thuốc kém hiệu quả và việc ngừng điều trị trước thời hạn sẽ làm cho vi khuẩn kháng thuốc.
Để phòng chống bệnh Lao, mọi người cần thực hiện tốt theo khuyến cáo sau:
– Tiêm ngừa cho trẻ sau sinh và nhắc lại khi 15 tuổi
– Người bệnh không được khạc nhổ bừa bãi xuống đất.
– Khi bệnh đang phát triển người bệnh cần ngủ riệng và đồ dùng sinh hoạt cá nhân phải dùng riêng, tiệt trùng theo hướng dẫn.
– Những người chăm sóc bệnh nhân cần đeo khẩu trang để tránh hít thở vi trùng do người bệnh thải ra ngoài, thông qua ho khạc
– Nhà cửa cần phải sạch sẽ, thông thoáng, tránh chật chội, ẩm thấp.
– Tăng cường sức đề kháng cho cơ thể bằng cách ăn uống hợp lý, đầy đủ chất dinh dưỡng. Tập thể dục để nâng cao sức khỏe và gia tăng khả năng miễn dịch của cơ thể.
Ngoài ra, khi mắc bệnh cần tuân thủ nguyên tắc điều trị theo hướng dẫn của thầy thuốc. Đó cũng là biện pháp chống sự tái phát và lây lan cho người thân cũng như ở cộng đồng.
Chanh Sóc Phia – Tổ Lao, TTYT Tịnh Biên
