Nguyễn Minh Thời – TTYT huyện Tịnh Biên
I-ốt là một vi chất dinh dưỡng rất cần thiết để tổng hợp hormon tuyến giáp. Dù chỉ cần một lượng rất nhỏ; nhưng khi thiếu sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển cơ thể. Bướu cổ và đần độn là hai biểu hiện thường gặp nhất. Ngoài ra, bà mẹ mang thai mà thiếu I-ốt có thể sảy thai, đẻ non, thai chết lưu hoặc sinh ra trẻ mang các dị tật bẩm sinh.
I-ốt là một vi chất để tổng hợp hormon tuyến giáp. Các hormon tuyến giáp này đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển của não bộ và kiểm soát chức năng các tổ chức cơ thể. Hàng ngày, cơ thể con người cần khoảng 150 mcg đến 200 mcg I-ốt. Nếu cơ thể tiếp nhận dưới 150 mcg thì gây ra các rối loạn do thiếu I-ốt. Nguyên nhân gây thiếu I-ốt là do sống ở vùng đất và nước có lượng I-ốt thấp, dẫn đến sử dụng thực phẩm từ cây trồng, vật nuôi tại đó có chứa lượng I-ốt thấp hoặc ăn lượng thực phẩm tinh chế, chế biến nhiều và trong quá trình chế biến, thực phẩm đã mất đi lượng I-ốt tự nhiên; hay ở một số vùng thường sử dụng nước mắm tự làm để thay thế muối I-ốt trong bữa ăn hàng ngày. Ngoài ra, có thể do tình trạng rối loạn kích thích tố nữ như phụ nữ dậy thì, có thai, tiền mãn kinh.
Khi cơ thể thiếu I-ốt, sẽ gây tác hại cho mọi lứa tuổi, nhưng ảnh hưởng nhất là thời kỳ bào thai và trẻ nhỏ. Ở thời kỳ bào thai, sự phát triển của thai nhi phụ thuộc hormon giáp trạng của người mẹ truyền sang cho con. Hormon này quan trọng cho sự phát triển của não và hệ thần kinh. Vì vậy, phụ nữ mang thai nếu thiếu I-ốt, sự phát triển bào thai sẽ bị ảnh hưởng, nhất là bộ não; ngoài ra còn có thể gây sảy thai tự nhiên, thai chết lưu, đẻ non. Khi mẹ thiếu I-ốt nặng, trẻ sinh ra có thể đần độn vì tổn thương não vĩnh viễn hay bị khuyết tật bẩm sinh như liệt tay hoặc chân, nói ngọng, điếc, lác mắt. Ở giai đoạn cơ thể trẻ phát triển, nếu thiếu I-ốt sẽ gây bệnh bướu cổ, đần độn, chậm phát triển trí tuệ, hạn chế sự phát triển chiều cao, cân nặng, suy dinh dưỡng; bên cạnh đó, nó còn làm giảm hoạt động tuyến giáp gây những biểu hiện rụng lông, táo bón, vàng da, sợ lạnh, tăng Cholesterol. Ở người trưởng thành, nếu thiếu I-ốt sẽ gây ra bướu cổ với các biến chứng như mệt mỏi, không linh hoạt và giảm khả năng lao động. Hậu quả là làm giảm chất lượng cuộc sống, gây ra những hạn chế về hoạt động trí tuệ, thể lực làm ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế gia đình và xã hội.
Để bù đắp lượng I-ốt bị thiếu hụt, ngoài việc khuyến cáo sử dụng các thực phẩm giàu I-ốt là hải sản tôm, cua, cá, ghẹ, rong biển, tảo biển; các loại rau xanh đậm: rau dền, rau đay, mồng tơi; các loại trái cây tươi, thịt và sữa. Người ta đã trộn nó vào các gia vị mặn khác nhau như muối, nước mắm, bột canh, xì dầu… Trong đó, muối I-ốt được dùng phổ biến nhất và không làm thay đổi mùi vị thức ăn. Lượng I-ốt được trộn vào muối an toàn cho cả người không thiếu I-ốt. Vì vậy, mọi người hoàn toàn có thể dự phòng được bằng cách cung cấp I-ốt cho cơ thể hàng ngày. Trong đó, biện pháp tiện lợi và rẻ tiền nhất là dùng muối I-ốt đều đặn trong khẩu phần ăn của mỗi gia đình. Tuy nhiên, Iode trong muối có thể bị hao hụt qua quá trình bảo quản và chế biến. Vì vậy, khi dùng chúng ta hãy lưu ý sau: Chọn bao bì muối I-ốt có nhãn hiệu in rõ ràng, thông tin đầy đủ, bao bì còn nguyên vẹn; giữ muối I-ốt nơi khô ráo, tránh ánh sáng mặt trời, dùng xong buộc kín miệng túi hoặc để muối trong lọ đậy nắp kín để tránh I-ốt bị bay hơi; không rang muối I-ốt; nên cho muối I-ốt vào thức ăn sau khi đã nấu chín.
Nhân “Ngày toàn dân mua và sử dụng muối I-ốt – 2/11”; vì sức khỏe của cộng đồng, vì trí tuệ của thế hệ tương lai, mọi nhà hãy sử dụng muối I-ốt và các chế phẩm có chứa I-ốt./.
