{"id":29570,"date":"2024-12-18T10:07:17","date_gmt":"2024-12-18T03:07:17","guid":{"rendered":"https:\/\/cdcangiang.vn\/?p=29570"},"modified":"2024-12-18T10:11:52","modified_gmt":"2024-12-18T03:11:52","slug":"tin-16-12-24","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/2024\/12\/18\/tin-16-12-24\/","title":{"rendered":"Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, s\u1ef1 nghi\u1ec7p, th\u00e0nh t\u1ef1u c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ea1i danh y"},"content":{"rendered":"<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/1wYfRdG9ung0oOvz3lKExTzssi9IwFugu\/preview\" width=\"500\" height=\"50\"><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<\/span><\/iframe><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">Danh y L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft t\u1edbi v\u1edbi bi\u1ec7t hi\u1ec7u H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh danh l\u00e0 v\u1ecb \u0110\u1ea1i danh y trong b\u1ea7u tr\u1eddi y h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. Nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a n\u1ec1n y h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. D\u00f9 tr\u1ea3i qua h\u00e0ng tr\u0103m n\u0103m v\u1eabn v\u1eb9n nguy\u00ean gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0 t\u00ednh \u1ee9ng d\u1ee5ng.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-29571\" src=\"https:\/\/cdcangiang.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tin-16-12-24.webp\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"519\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\"><strong>Ti\u1ec3u s\u1eed c\u1ee7a danh y L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">Danh y L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c (1724 \u2013 1791) l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi con sinh ra v\u00e0 l\u1edbn l\u00ean t\u1ea1i m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t Li\u00eau X\u00e1, huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, ph\u1ee7 Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ed3ng, T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng (nay thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, huy\u1ec7n Y\u00ean M\u1ef9). \u00d4ng sinh nh\u1eb1m ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 11 n\u0103m 1724. Theo nhi\u1ec1u t\u00e0i li\u1ec7u c\u1ed5 ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, \u00f4ng c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi kh\u00e1c l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu Hu\u00e2n (theo \u201cH\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng phong v\u1eadt ch\u00ed\u201d) nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi v\u1eabn quen thu\u1ed9c g\u1ecdi \u00f4ng v\u1edbi c\u00e1i t\u00ean H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng, \u0111\u1ea1i danh H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng (c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u00f4ng gi\u00e0 l\u01b0\u1eddi \u1edf H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng) l\u00e0 do s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa hai ch\u1eef c\u00e1i \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a t\u00ean t\u1ec9nh v\u00e0 t\u00ean ph\u1ee7 (T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ee7 Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ed3ng). C\u0169ng c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u cho r\u1eb1ng, ch\u1eef \u201cl\u01b0\u1eddi\u201d \u00e1m ch\u1ec9 s\u1ef1 ch\u00e1n gh\u00e9t c\u00f4ng danh, kh\u00f4ng m\u00e0ng m\u01b0u l\u1ee3i, quy\u1ec1n ch\u1ee9c c\u1ee7a v\u1ecb danh y n\u00e0y.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">Danh Y L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi con \u00fat trong gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 7 anh em. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi trong gia \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 C\u1eadu Chi\u00eau B\u1ea3y. Gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng v\u1ed1n n\u1ed5i ti\u1ebfng b\u1edfi truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t khoa b\u1ea3ng, r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan to trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Trong \u0111\u00f3 c\u1ea3 6 ng\u01b0\u1eddi anh c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec1u thi \u0111\u1ed7 khoa c\u1eed, ti\u1ebfn s\u0129. Cha c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu M\u01b0u, thu\u1edf tr\u1ebb \u0111\u1ed7 \u0110\u1ec7 tam gi\u00e1p Ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 vua phong ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed, t\u01b0\u1edbc B\u00e1. Ch\u00fa l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu Ki\u1ec1u c\u0169ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i tri\u1ec1u th\u1ea7n c\u1ee7a nh\u00e0 L\u00ea.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">Ngay t\u1eeb nh\u1ecf, L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c \u0111\u00e3 b\u1ed9c l\u1ed9 t\u00e0i n\u0103ng thi\u00ean b\u1ea9m trong vi\u1ec7c h\u1ecdc h\u00e0nh, tinh th\u00f4ng s\u00e1ch s\u1eed n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c cha cho l\u00ean Kinh k\u1ef3 theo h\u1ecdc. T\u1ea1i \u0111\u00e2y \u00f4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi tr\u00ed tu\u1ec7 h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi thi \u0111\u1eadu li\u1ec1n Tam tr\u01b0\u1eddng. \u00d4ng c\u00f2n c\u00f9ng c\u00e1c b\u1ea1n h\u1ecdc l\u1eadp h\u1ed9i \u201cThi x\u00e3\u201d b\u00ean H\u1ed3 T\u00e2y \u0111\u1ec3 h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ed1i th\u01a1, x\u01b0\u1edbng h\u1ecda. T\u00ednh c\u00e1ch \u00f4ng h\u00e0o s\u1ea3ng, th\u00edch giao du n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng ni\u00ean m\u00e0 c\u1ea3 ch\u00faa Tr\u1ecbnh c\u0169ng h\u1ebft l\u00f2ng y\u00eau qu\u00fd. Tuy nhi\u00ean, kh\u00f4ng l\u00e2u sau \u0111\u00f3 v\u00e0o n\u0103m \u00f4ng 19 tu\u1ed5i, cha \u00f4ng m\u1ea5t (n\u0103m 1739) n\u00ean ph\u1ea3i v\u1ec1 nh\u00e0 ch\u1ecbu tang, v\u1eeba lo k\u1ebf nghi\u1ec7p gia \u0111\u00ecnh v\u1eeba lo h\u1eadu s\u1ef1 cho cha.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">M\u1ed9t n\u0103m sau \u0111\u00f3 (t\u1ee9c 1740), gi\u1eefa th\u1eddi bu\u1ed5i lo\u1ea1n l\u1ea1c, Tr\u1ecbnh \u2013 Nguy\u1ec5n \u2013 T\u00e2y S\u01a1n tranh gi\u00e0nh quy\u1ec1n l\u1ef1c, mu\u00f4n d\u00e2n l\u1ea7m than, b\u1ea1o lo\u1ea1n x\u1ea3y ra kh\u1eafp n\u01a1i \u00f4ng \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh g\u00e1c l\u1ea1i s\u00e1ch v\u1edf, luy\u1ec7n t\u1eadp v\u00f5 thu\u1eadt v\u00e0 binh th\u01b0, xung phong v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169. Ch\u1ec9 \u00edt l\u00e2u sau, \u00f4ng nhanh ch\u00f3ng nh\u1eadn ra \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ebd s\u1ed1ng m\u00e0 m\u00ecnh theo \u0111u\u1ed5i n\u00ean d\u00f9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t nhi\u1ec1u l\u1ea7n, \u00f4ng ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i. Cho t\u1edbi n\u0103m 1746, sau khi ng\u01b0\u1eddi anh c\u1ea3 m\u1ea5t t\u1ea1i qu\u00ea m\u1eb9 l\u00e0 huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, Ngh\u1ec7 An (nay l\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh) \u00f4ng \u0111\u00e3 vi\u1ec7n c\u1edb xin r\u1eddi kh\u1ecfi qu\u00e2n ng\u0169 v\u1ec1 ch\u0103m m\u1eb9 gi\u00e0 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e1u nh\u1ecf m\u1ed3 c\u00f4i.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">B\u01b0\u1edbc ngo\u1eb7t c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi danh y L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c x\u1ea3y \u0111\u1ebfn khi \u00f4ng m\u1eafc tr\u1eadn \u1ed1m n\u1eb7ng. D\u00f9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 s\u0103n s\u00f3c v\u00e0 \u0111\u01b0a \u0111i ch\u1eefa tr\u1ecb kh\u1eafp n\u01a1i nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn 2, 3 n\u0103m v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfn tri\u1ec3n. Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u00e1ch, \u00f4ng nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a t\u1edbi n\u01a1i c\u1ee7a th\u1ea7y thu\u1ed1c t\u00ean Tr\u1ea7n \u0110\u1ed9c \u1edf x\u00e3 Trung C\u1ea7n, huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng (nay l\u00e0 x\u00e3 Nam Trung, Nam \u0110\u00e0n, Ngh\u1ec7 An). Tr\u1ea7n \u0110\u1ed9c v\u1ed1n thi \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n, xong t\u1eeb ch\u1ed1i vinh hoa ch\u1ed1n quan tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 v\u1ec1 qu\u00ea ch\u1eefa b\u1ec7nh. Ti\u1ebfng l\u00e0nh \u0111\u1ed3n xa n\u00ean \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong v\u00f9ng t\u00edn nhi\u1ec7m.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">Trong su\u1ed1t 1 n\u0103m ch\u1eefa b\u1ec7nh t\u1ea1i \u0111\u00e2y, L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c th\u01b0\u1eddng hay nghi\u00ean c\u1ee9u s\u00e1ch y h\u1ecdc \u201cPh\u00f9ng th\u1ecb c\u1ea9m nang\u201d c\u1ee7a Trung Hoa. V\u1edbi tr\u00ed th\u00f4ng minh v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng hi\u1ec3u s\u00e2u s\u1eafc v\u1ea5n \u0111\u1ec1, \u00f4ng nhanh ch\u00f3ng n\u1eafm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2n l\u00fd trong s\u00e1ch v\u00e0 nhen nh\u00f3m \u0111am m\u00ea h\u1ecdc v\u1ec1 y thu\u1eadt. Tr\u1ea7n \u0110\u1ed9c nh\u1eadn th\u1ea5y s\u1ef1 tinh th\u00f4ng v\u00e0 quy\u1ebft t\u00e2m c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean b\u00e0y t\u1ecf mong mu\u1ed1n truy\u1ec1n ngh\u1ec1.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\"><strong>S\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a danh y L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">\u1ede tu\u1ed5i 30, danh y L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c tr\u1edf l\u1ea1i qu\u00ea m\u1eb9 \u1edf H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, kh\u01b0\u1edbc t\u1eeb l\u1eddi m\u1eddi c\u1ee7a ch\u00faa Tr\u1ecbnh quy\u1ebft \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y chuy\u00ean t\u00e2m ch\u1eefa b\u1ec7nh c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y t\u00ean H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng. Tuy nhi\u00ean t\u1ea1i \u0111\u00e2y neo ng\u01b0\u1eddi b\u1ea7u b\u1ea1n, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ea7y gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 \u00f4ng h\u1ecdc h\u1ecfi, L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u00ean kinh \u0111\u00f4 h\u1ecdc t\u1eadp, mong t\u00ecm ki\u1ebfm th\u00eam ki\u1ebfn th\u1ee9c y h\u1ecdc m\u00eanh m\u00f4ng.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">Sau kho\u1ea3ng th\u1eddi gian h\u1ecdc t\u1eadp, \u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i qu\u00ea m\u1eb9 \u0111\u1ec3 ch\u1eefa b\u1ec7nh c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi. V\u1edbi t\u00e0i n\u0103ng h\u1ecdc r\u1ed9ng, ch\u1ea9n b\u1ec7nh gi\u1ecfi, b\u1ed1c thu\u1ed1c hay, l\u1ea1i kh\u00f4ng m\u00e0ng t\u1edbi ti\u1ec1n t\u00e0i danh l\u1ee3i, \u00f4ng \u0111\u00e3 ch\u1eefa kh\u1ecfi b\u1ec7nh cho r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh nhi\u1ec1u n\u0103m kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u00f4ng c\u0169ng ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 qua m\u1ed9t th\u1eadp k\u1ef7 mi\u1ec7t m\u00e0i c\u1ed1ng hi\u1ebfn, t\u00ean tu\u1ed5i c\u1ee7a \u00f4ng nhanh ch\u00f3ng vang danh kh\u1eafp v\u00f9ng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n v\u00e0 \u0111\u1ebfn t\u1eadn kinh th\u00e0nh.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">Kh\u00f4ng d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00f3, H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng c\u00f2n m\u1edf th\u00eam H\u1ed9i y nh\u1eb1m quy t\u1ee5 c\u00e1c danh y t\u1eeb kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 b\u1ea7u b\u1ea1n, t\u00e2m s\u1ef1 v\u00e0 chia s\u1ebb ki\u1ebfn th\u1ee9c, h\u1ecdc h\u1ecfi l\u1eabn nhau. \u00d4ng c\u0169ng m\u1edf c\u00e1c l\u1edbp d\u1ea1y y, \u0111\u00e0o t\u1ea1o th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ea7y thu\u1ed1c tr\u1ebb. C\u00e1c l\u1edbp h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng thu h\u00fat r\u1ea5t \u0111\u00f4ng h\u1ecdc vi\u00ean t\u1edbi theo h\u1ecdc. L\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y gi\u00e1o, H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c lu\u00f4n c\u0103n d\u1eb7n v\u1edbi h\u1ecdc tr\u00f2 nh\u01b0 v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh v\u1ec1 nh\u00e2n c\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y thu\u1ed1c ch\u00e2n ch\u00ednh. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, \u00f4ng \u0111\u1ec1 cao t\u00ednh y \u0111\u1ee9c, sau l\u00e0 tu\u00e2n th\u1ee7 8 ch\u1eef \u201cNh\u00e2n \u2013 Minh \u2013 \u0110\u1ee9c \u2013 Tr\u00ed \u2013 L\u01b0\u1ee3ng \u2013 Th\u00e0nh \u2013 Khi\u00eam \u2013 C\u1ea7n\u201d (nh\u00e2n \u00e1i \u2013 s\u00e1ng su\u1ed1t \u2013 \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u2013 t\u1ed1t b\u1ee5ng \u2013 ch\u00e2n th\u00e0nh \u2013 khi\u00eam t\u1ed1n \u2013 c\u1ea7n c\u00f9). B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tr\u00e1nh l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c, keo ki\u1ec7t, v\u1ee5 l\u1ee3i, d\u1ed1i tr\u00e1, ngu si, b\u1ea5t nh\u00e2n, s\u00e2n si, th\u1ea5t \u0111\u1ee9c.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">N\u0103m 1782, khi \u0111\u00e3 60 tu\u1ed5i, \u00f4ng nh\u1eadn l\u1ec7nh Ch\u00faa Tr\u1ecbnh h\u1ed3i kinh ch\u1eefa b\u1ec7nh cho th\u1ebf t\u1eed Tr\u1ecbnh C\u00e1n. V\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng Tr\u1ecbnh S\u00e2m, \u00f4ng b\u1ecb kh\u00f4ng \u00edt ng\u1ef1 y trong th\u00e0nh ghen gh\u00e9t. H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng v\u1ed1n kh\u00f4ng h\u1ec1 n\u1ea3y sinh th\u00f9 gh\u00e9t, ch\u1ec9 c\u1ed1 g\u1eafng ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m v\u1ee5 v\u00e0 mau ch\u00f3ng tho\u00e1t kh\u1ecfi ch\u1ed1n kinh th\u00e0nh. Tuy nhi\u00ean kh\u00f4ng l\u00e2u sau \u0111\u00f3, Tr\u1ecbnh S\u00e2m l\u00e2m b\u1ec7nh, Tr\u1ecbnh C\u00e1n \u1ed1m y\u1ebfu dai d\u1eb3ng. \u00d4ng \u0111\u00e0nh mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng l\u00ean ch\u1eefa b\u1ec7nh. D\u00f9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eefa kh\u1ecfi nh\u01b0ng do tu\u1ed5i cao s\u1ee9c y\u1ebfu, ch\u1ec9 \u00edt l\u00e2u sau Tr\u1ecbnh S\u00e2m b\u0103ng h\u00e0, con trai l\u00e0 Tr\u1ecbnh C\u00e1n l\u00ean k\u1ebf v\u1ecb. Nh\u00e2n l\u00fac tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed th\u00e1i y m\u1edbi, H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng vi\u1ec7n c\u1edb tu\u1ed5i gi\u00e0 tho\u00e1i lui v\u1ec1 qu\u00ea.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\"><strong>Di s\u1ea3n y h\u1ecdc c\u1ee7a danh y L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">Trong su\u1ed1t nh\u1eefng n\u0103m l\u00e0m th\u1ea7y thu\u1ed1c v\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o h\u1ecdc tr\u00f2, Danh y L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c v\u1eabn lu\u00f4n mong mu\u1ed1n truy\u1ec1n l\u1ea1i y l\u00fd cho th\u1ebf h\u1ec7 sau th\u00f4ng qua nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch. B\u1ed9 \u201cH\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng Y t\u00f4ng t\u00e2m l\u0129nh\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng d\u00e0y c\u00f4ng bi\u00ean so\u1ea1n, ghi ch\u00e9p v\u00e0 ch\u1eaft l\u1ecdc l\u1ea1i nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u0129nh h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ea1i danh y \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u1ea5t g\u1ea7n 10 n\u0103m (1760 \u2013 1770) \u0111\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh. \u0110\u00e2y l\u00e0 cu\u1ed1n s\u00e1ch ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nh\u1eefng g\u00ec tinh t\u00fay nh\u1ea5t trong s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y thu\u1ed1c v\u0129 \u0111\u1ea1i n\u00e0y v\u00e0 l\u00e0 t\u00e0i s\u1ea3n v\u00f4 gi\u00e1 c\u1ee7a n\u1ec1n y h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">To\u00e0n b\u1ed9 cu\u1ed1n s\u00e1ch bao g\u1ed3m 28 t\u1eadp, 66 quy\u1ec3n v\u1ec1 c\u00e1c chuy\u00ean ng\u00e0nh n\u1ed9i khoa, s\u1ea3n khoa, ph\u1ee5 khoa, da li\u1ec5u, nh\u00e3n khoa. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi \u00f4ng c\u00f2n ph\u00ea ph\u00e1n v\u00e0 ch\u1ec9 ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p khi \u00e1p d\u1ee5ng trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb cho ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam. Trong g\u1ea7n 20 n\u0103m sau \u0111\u00f3, \u00f4ng v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0 cho ra \u0111\u1eddi nhi\u1ec1u t\u1eadp s\u00e1ch qu\u00fd gi\u00e1 n\u1eefa nh\u01b0 \u201cY h\u1ea3i c\u1ea7u nguy\u00ean\u201d (1782), \u201cTh\u01b0\u1ee3ng kinh k\u00fd s\u1ef1\u201d (1783) trong \u0111\u00f3 ph\u00ea ph\u00e1n nhi\u1ec1u th\u00f3i quen xa hoa, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u201cm\u1eaft th\u1ea5y tai nghe\u201d khi \u00f4ng l\u00ean kinh kh\u00e1m b\u1ec7nh cho Th\u00e1i t\u1eed, \u201cV\u1eadn kh\u00ed b\u00ed \u0111i\u1ec3n\u201d (1786).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng qua \u0111\u1eddi h\u01b0\u1edfng th\u1ecd 67 tu\u1ed5i v\u00e0o ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 1 \u00e2m n\u0103m 1791. \u0110\u1ec3 t\u01b0\u1edfng nh\u1edb v\u00e0 tri \u00e2n c\u00f4ng lao c\u1ee7a \u00f4ng, c\u1ee9 v\u00e0o ng\u00e0y n\u00e0y h\u1eb1ng n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 y l\u1ea1i c\u00f9ng nhau t\u1ec1 t\u1ef1u t\u1ea1i Nh\u00e0 t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m \u0110\u1ea1i danh y \u1edf Li\u00eau X\u00e1 d\u00e2ng h\u01b0\u01a1ng.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 18pt;\">H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y v\u0129 \u0111\u1ea1i truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng kh\u00f4ng nh\u1ecf t\u1edbi c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 trong t\u01b0\u01a1ng lai. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i kho t\u00e0ng y h\u1ecdc v\u00f4 gi\u00e1, \u0111\u1eb7t n\u1ec1n m\u00f3ng quan tr\u1ecdng cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a y h\u1ecdc n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. Mong r\u1eb1ng qua b\u00e0i vi\u1ebft tr\u00ean \u0111\u00e2y, b\u1ea1n \u0111\u1ecdc \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00eam nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a v\u1ecb Th\u00e1nh Y n\u00e0y.\/.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong><em>Phan Nguy\u1ec5n Thu H\u1ed3ng &#8211; Khoa TT-GDSK. TT.KSBT An Giang<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><em>(S\u01b0u t\u1ea7m: <\/em><a href=\"https:\/\/www.tapchidongy.org\">https:\/\/www.tapchidongy.org<\/a>)<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\ufeff Danh y L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft t\u1edbi v\u1edbi bi\u1ec7t hi\u1ec7u H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh danh l\u00e0 v\u1ecb \u0110\u1ea1i danh y trong b\u1ea7u tr\u1eddi y h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. Nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a n\u1ec1n y h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. D\u00f9 tr\u1ea3i qua h\u00e0ng tr\u0103m [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":169,"featured_media":29571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"limit_modified_date":"1","last_modified_date":"","footnotes":""},"categories":[322,328],"tags":[],"class_list":["post-29570","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cham-nhuan-but","category-tin-suu-tam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29570","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/169"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29570"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29570\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29810,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29570\/revisions\/29810"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29570"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29570"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29570"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}