{"id":16424,"date":"2022-11-17T08:47:43","date_gmt":"2022-11-17T01:47:43","guid":{"rendered":"https:\/\/cdcangiang.vn\/?p=16424"},"modified":"2022-11-17T08:47:43","modified_gmt":"2022-11-17T01:47:43","slug":"nhung-dieu-ban-nen-biet-ve-roi-loan-mo-mau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/2022\/11\/17\/nhung-dieu-ban-nen-biet-ve-roi-loan-mo-mau\/","title":{"rendered":"NH\u1eeeNG \u0110I\u1ec0U B\u1ea0N N\u00caN BI\u1ebeT V\u1ec0 R\u1ed0I LO\u1ea0N M\u1ee0 M\u00c1U"},"content":{"rendered":"<p>Trong nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, r\u1ed1i lo\u1ea1n chuy\u1ec3n h\u00f3a lipid v\u00e0 b\u1ec7nh b\u00e9o ph\u00ec \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi quan t\u00e2m v\u00ec n\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc v\u00e0 t\u1eed vong c\u1ee7a nhi\u1ec1u b\u1ec7nh. Theo th\u1ed1ng k\u00ea v\u1ec1 g\u00e1nh n\u1eb7ng b\u1ec7nh t\u1eadt to\u00e0n c\u1ea7u c\u1ee7a\u00a0 T\u1ed5 ch\u1ee9c Y t\u1ebf Th\u1ebf gi\u1edbi (WHO) v\u00e0o n\u0103m 2019 r\u1ed1i lo\u1ea1n lipid m\u00e1u (hay g\u1ecdi m\u1ee1 m\u00e1u cao) g\u00e2y ra g\u1ea7n 4,4 tri\u1ec7u ca t\u1eed vong t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng 7,78% s\u1ed1 ca t\u1eed vong tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u. Ri\u00eang t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam, theo th\u1ed1ng k\u00ea c\u1ee7a H\u1ed9i Ph\u00f2ng ch\u1ed1ng tai bi\u1ebfn m\u1ea1ch m\u00e1u n\u00e3o Vi\u1ec7t Nam n\u0103m 2018, c\u00f3 200.000 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u1ed9t qu\u1ef5 m\u1ed7i n\u0103m do r\u1ed1i lo\u1ea1n m\u1ee1 m\u00e1u. Nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u01b0\u1ee3ng cholesterol trong m\u00e1u cao c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc b\u1ec7nh m\u1ea1ch v\u00e0nh cao g\u1ea5p 2 &#8211; 3 l\u1ea7n so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u01b0\u1ee3ng cholesterol b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng (b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng cholesterol m\u00e1u d\u01b0\u1edbi 5,2 mmol\/l).<\/p>\n<p>Cholesterol l\u00e0 g\u00ec ? Cholesterol l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ea5t c\u00f3 k\u1ebft c\u1ea5u tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 s\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong m\u00e1u v\u00e0 l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng tham gia c\u1ea5u t\u1ea1o t\u1ebf b\u00e0o trong c\u01a1 th\u1ec3. Cholesterol c\u0169ng c\u1ea7n thi\u1ebft cho c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00e3o b\u1ed9, h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o ch\u1ee9c n\u0103ng s\u1ed1ng c\u00f2n v\u00e0 duy tr\u00ec n\u00f2i gi\u1ed1ng\u2026. C\u01a1 th\u1ec3 ch\u00fang ta lu\u00f4n c\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng cholesterol v\u1eeba \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng di\u1ec5n ra b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. Cholesterol \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y t\u1eeb 2 ngu\u1ed3n ch\u00ednh: 80% do gan c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 t\u1ef1 t\u1ea1o ra v\u00e0 20% c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 t\u1eeb th\u1ee9c \u0103n c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt.<\/p>\n<p>H\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng cholesterol d\u01b0 th\u1eeba g\u00e2y ra h\u1eadu qu\u1ea3 g\u00ec? M\u1eb7c d\u00f9 cholesterol c\u1ea7n thi\u1ebft cho ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3, nh\u01b0ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u cholesterol c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1ee9c kh\u1ecfe v\u00e0 g\u00e2y ra c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u01b0:<\/p>\n<p>B\u1ec7nh tim m\u1ea1ch: T\u0103ng cholesterol m\u00e1u l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a qu\u00e1 tr\u00ecnh x\u01a1 v\u1eefa v\u00e0 d\u1ea7n l\u00e0m h\u1eb9p c\u00e1c \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch cung c\u1ea5p m\u00e1u cho tim d\u1eabn \u0111\u1ebfn thi\u1ebfu m\u00e1u c\u01a1 tim, nguy hi\u1ec3m h\u01a1n l\u00e0 nh\u1ed3i m\u00e1u c\u01a1 tim. B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nhu c\u1ea7u m\u00e1u do h\u1eb9p c\u00e1c \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch, c\u01a1 th\u1ec3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u00e1p \u1ee9ng nh\u01b0 t\u0103ng nh\u1ecbp tim, t\u0103ng s\u1ee9c co b\u00f3p tim, t\u0103ng h\u1ea5p thu gi\u1eef n\u01b0\u1edbc trong c\u01a1 th\u1ec3\u2026 d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u0103ng huy\u1ebft \u00e1p;<\/p>\n<p>\u0110\u1ed9t qu\u1ef5: C\u00e1c m\u1ea3ng x\u01a1 v\u1eefa do cholesterol l\u1eafng \u0111\u1ecdng trong th\u00e0nh m\u1ea1ch s\u1ebd l\u00e0m h\u1eb9p l\u00f2ng m\u1ea1ch, d\u1eabn \u0111\u1ebfn gi\u1ea3m l\u01b0u l\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n ho\u00e0n v\u00e0 g\u00e2y ra thi\u1ebfu m\u00e1u n\u00e3o. \u1ede c\u1ea5p \u0111\u1ed9 n\u1eb7ng h\u01a1n, d\u00f2ng m\u00e1u l\u00ean n\u00e3o b\u1ecb t\u1eafc ngh\u1ebdn ho\u00e0n to\u00e0n v\u00e0 g\u00e2y ra \u0111\u1ed9t qu\u1ef5 n\u00e3o.<\/p>\n<p>Ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng: R\u1ed1i lo\u1ea1n m\u1ee1 m\u00e1u l\u00e0m t\u0103ng c\u00e1c ch\u1ea5t b\u00e9o t\u1ef1 do trong m\u00e1u, l\u00e0m ch\u1ebft ho\u1eb7c r\u1ed1i lo\u1ea1n ch\u1ee9c n\u0103ng t\u1ebf b\u00e0o t\u1ee5y, d\u1ea7n d\u1ea7n g\u00e2y ra suy gi\u1ea3m b\u00e0i ti\u1ebft insulin, g\u00e2y t\u0103ng \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ebft.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng cholesterol d\u01b0 th\u1eeba c\u00f2n g\u00e2y ra c\u00e1c b\u1ec7nh kh\u00e1c nh\u01b0 gan nhi\u1ec5m m\u1ee1; s\u1ecfi m\u1eadt; b\u00e9o ph\u00ec\u2026<\/p>\n<p>Khi n\u00e0o c\u1ea7n t\u1ea7m so\u00e1t cholesterol m\u00e1u? Theo khuy\u1ebfn c\u00e1o c\u1ee7a H\u1ed9i Tim m\u1ea1ch h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u1ee7a H\u1ed9i Tim\/H\u1ed9i x\u01a1 v\u1eefa \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch Ch\u00e2u \u00c2u, c\u00e1c \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o s\u00e1t lipid m\u00e1u g\u1ed3m:<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 c\u00f3 b\u1ec7nh tim m\u1ea1ch do x\u01a1 v\u1eefa \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nguy c\u01a1 b\u1ecb bi\u1ebfn c\u1ed1 tim m\u1ea1ch do x\u01a1 v\u1eefa \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch: \u0111\u00e1i th\u00e1o \u0111\u01b0\u1eddng, t\u0103ng huy\u1ebft \u00e1p, h\u00fat thu\u1ed1c, b\u00e9o ph\u00ec (BMI \u2265 25 kg\/m2 ho\u1eb7c v\u00f2ng eo &gt; 90 cm \u0111\u1ed1i v\u1edbi nam, &gt; 80 cm \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1eef), b\u1ec7nh th\u1eadn m\u1ea1n, ti\u1ec1n s\u1eed gia \u0111\u00ecnh m\u1eafc b\u1ec7nh tim s\u1edbm&#8230;<\/p>\n<p>T\u1ea5t c\u1ea3 nam \u2265 40 tu\u1ed5i v\u00e0 n\u1eef \u2265 50 tu\u1ed5i ho\u1eb7c sau m\u00e3n kinh. Con c\u00e1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 r\u1ed1i lo\u1ea1n lipid m\u00e1u n\u1eb7ng c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea7m so\u00e1t s\u1edbm t\u1eeb l\u1ee9a tu\u1ed5i thi\u1ebfu ni\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n l\u00e2m s\u00e0ng c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lipid m\u00e1u di truy\u1ec1n (xanthoma, xanthelasma) c\u0169ng c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o s\u00e1t lipid m\u00e1u s\u1edbm.<\/p>\n<p>Y\u1ebfu t\u1ed1 n\u00e0o \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1edbi h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng cholesterol trong m\u00e1u? Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n u\u1ed1ng kh\u00f4ng l\u00e0nh m\u1ea1nh: \u0102n nhi\u1ec1u ch\u1ea5t b\u00e9o b\u00e3o h\u00f2a c\u00f3 trong s\u1ea3n ph\u1ea9m l\u00e0m t\u1eeb \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0 ch\u1ea5t b\u00e9o chuy\u1ec3n h\u00f3a c\u00f3 trong m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e1nh quy ng\u1ecdt, b\u00e1nh quy gi\u00f2n, g\u00e0 r\u00e1n, \u2026 ;Th\u1eeba c\u00e2n-b\u00e9o ph\u00ec (BMI\u226523) th\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u1ee9c cholesterol cao h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng; \u00cdt v\u1eadn \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng t\u1eadp th\u1ec3 d\u1ee5c, th\u1ec3 thao nhi\u1ec1u; H\u00fat thu\u1ed1c l\u00e1; U\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, bia nhi\u1ec1u; B\u1ec7nh ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p><strong>L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba cholesterol m\u00e1u cao ?<\/strong><\/p>\n<p>C\u1ea3i thi\u1ec7n ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n u\u1ed1ng: Ch\u1ecdn c\u00e1c ngu\u1ed3n protein n\u1ea1c, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 th\u1ecbt g\u00e0, c\u00e1 v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i \u0111\u1eadu; \u0102n nhi\u1ec1u tr\u00e1i c\u00e2y, rau xanh v\u00e0 ng\u0169 c\u1ed1c nguy\u00ean h\u1ea1t; Ch\u1ecdn th\u1ef1c ph\u1ea9m n\u01b0\u1edbng, h\u1ea5p v\u00e0 lu\u1ed9c thay v\u00ec th\u1ef1c ph\u1ea9m chi\u00ean r\u00e1n; \u0102n ch\u1ea5t b\u00e9o l\u00e0nh m\u1ea1nh nh\u01b0 d\u1ea7u \u00f4 liu, b\u01a1,&#8230; ; Tr\u00e1nh th\u1ee9c \u0103n nhanh v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0103n \u0111\u00f3ng g\u00f3i s\u1eb5n, th\u1ecbt \u0111\u1ecf, n\u1ed9i t\u1ea1ng, l\u00f2ng \u0111\u1ecf tr\u1ee9ng v\u00e0 c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m t\u1eeb s\u1eefa gi\u00e0u ch\u1ea5t b\u00e9o; Th\u1ef1c ph\u1ea9m chi\u00ean ng\u1eadp d\u1ea7u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khoai t\u00e2y chi\u00ean, h\u00e0nh t\u00e2y v\u00e0 g\u00e0 r\u00e1n\u2026.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec3 d\u1ee5c th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean: C\u1ed1 g\u1eafng duy tr\u00ec th\u00f3i quen t\u1eadp th\u1ec3 d\u1ee5c v\u1eeba ph\u1ea3i t\u1eeb 30 \u0111\u1ebfn 60 ph\u00fat m\u1ed7i ng\u00e0y b\u1eb1ng c\u00e1c m\u00f4n nh\u01b0 \u0111\u1ea1p xe, ch\u1ea1y b\u1ed9, b\u01a1i l\u1ed9i v\u00e0 khi\u00eau v\u0169\u2026 Duy tr\u00ec ch\u1ec9 s\u1ed1 kh\u1ed1i c\u01a1 th\u1ec3 \u1edf m\u1ee9c h\u1ee3p l\u00fd BMI t\u1eeb 18,5 \u0111\u1ebfn 22,9 kg\/m2 v\u00e0 v\u00f2ng b\u1ee5ng kh\u00f4ng qu\u00e1 90cm \u1edf nam v\u00e0 80cm \u1edf n\u1eef (ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2u \u00c1).<\/p>\n<p>Ng\u01b0ng thu\u1ed1c l\u00e1, h\u1ea1n ch\u1ebf r\u01b0\u1ee3u bia: Theo khuy\u1ebfn c\u00e1o c\u1ee7a B\u1ed9 Y t\u1ebf, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng n\u00ean u\u1ed1ng qu\u00e1 2 \u0111\u01a1n v\u1ecb c\u1ed3n\/ng\u00e0y (\u0111\u1ed1i v\u1edbi nam), 1 \u0111\u01a1n v\u1ecb c\u1ed3n\/ng\u00e0y (\u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1eef) v\u00e0 kh\u00f4ng u\u1ed1ng qu\u00e1 5 ng\u00e0y\/tu\u1ea7n (1 \u0111\u01a1n v\u1ecb c\u1ed3n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi \u00be lon bia 330ml; 1 ly r\u01b0\u1ee3u vang 100ml (13,5%) ho\u1eb7c m\u1ed9t ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u m\u1ea1nh 30ml (40%).<\/p>\n<p>R\u1ed1i lo\u1ea1n lipid m\u00e1u ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn, l\u00e0 b\u1ec7nh l\u00fd l\u00e0m gia t\u0103ng nguy c\u01a1 m\u1eafc c\u00e1c b\u1ec7nh nghi\u00eam tr\u1ecdng nh\u01b0 tim m\u1ea1ch, \u0111\u1ed9t qu\u1ef5 n\u00e3o th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 t\u1eed vong. V\u00ec v\u1eady \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a lipid v\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh cholesterol m\u00e1u, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh c\u1ea7n th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 dinh d\u01b0\u1ee1ng khoa h\u1ecdc k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi luy\u1ec7n t\u1eadp v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng thu\u1ed1c theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a b\u00e1c s\u0129. N\u00ean kh\u00e1m \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb s\u1edbm tr\u01b0\u1edbc khi b\u1ec7nh chuy\u1ec3n bi\u1ebfn n\u1eb7ng h\u01a1n.\/.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Bs. Mai H\u1ed3ng Th\u1ecbnh &#8211; Khoa PCBKLN, TT.KSBT An Giang<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, r\u1ed1i lo\u1ea1n chuy\u1ec3n h\u00f3a lipid v\u00e0 b\u1ec7nh b\u00e9o ph\u00ec \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi quan t\u00e2m v\u00ec n\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc v\u00e0 t\u1eed vong c\u1ee7a nhi\u1ec1u b\u1ec7nh. Theo th\u1ed1ng k\u00ea v\u1ec1 g\u00e1nh n\u1eb7ng b\u1ec7nh t\u1eadt to\u00e0n c\u1ea7u c\u1ee7a\u00a0 T\u1ed5 ch\u1ee9c Y t\u1ebf Th\u1ebf [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"limit_modified_date":"","last_modified_date":"","footnotes":""},"categories":[255,239],"tags":[],"class_list":["post-16424","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ttlt-dtd-tha","category-truyen-thong-theo-chu-de"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16424","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16424"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16424\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16425,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16424\/revisions\/16425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16424"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16424"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cdcangiang.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16424"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}